ویدئو مشروح
10 برنامه برتر در سایت مشروح
10 اپلیکیشن برتر در سایت مشروح
آموزش ترفندهای کامپیوتری
بورس بهتر است یا فرابورس؟

رویای ثروت با بازاریابی شبکه ای ؛ واقعیت یا سراب؟

  • نویسنده: علی اصغر قره داغی
  • پنج شنبه, 16 شهریور 1396
  • رویای ثروت با بازاریابی شبکه ای ؛ واقعیت یا سراب؟

    یکی از مدلهای بازاریابی و تجارت که از سال 1390 وارد ایران نیز شد و حتی جنبه قانونی پیدا کرد، بازاریابی چند سطحی یا شبکه ای بود. مدل فروش بازاریابی شبکه ای که شباهت هایی به مدل های شرکت های هرمی داشت مورد بحث و مناقشات فراوانی بود و عده ای نیز با هدف کسب درآمد فراوان به این کسب و کار وارد شدند اما بازاریابی شبکه ای چیست؟ چگونه کسب درآمد می کند و مسائل قانونی و شرعی پیرامون آن به چه صورت است؟ برای یافتن پاسخ سوالات بالا در ادامه با ما همراه باشید.

    بازاریابی شبکه ای چیست؟

    بازاریابی چندسطحی (Multi Level Marketing)  یک استراتژی بازاریابی فروش مستقیم است که در آن بازاریاب علاوه بر پادادشی که بابت فروش مستقیم محصول دریافت می کند بابت فروش افرادی که توسط او استخدام شده اند نیز درآمد کسب می کند. افرادی که توسط بازاریاب استخدام شده اند “زیر مجموعه” او نامیده می شوند و شخص بازاریاب بابت فروشی که زیرمجموعه های او داشته اند نیز پاداش دریافت می کند. این زیرمجموعه ها می توانند تا چندسطح نیز ادامه داشته باشند. فرد بازاریاب با داشتن زیرمجموعه های بیشتر می تواند سود بیشتری کسب کند.

    بازاریابی شبکه ای چگونه کار می کند؟

    در این مدل از فروش، بازاریاب علاوه بر این که مستقیما محصول خود را با استفاده از نمونه کالاها به مشتری نهایی می فروشد باید دیگر مشتریان را تشویق کند تا به مجموعه فروشندگان شرکت بپیوندند. اساس کار بازاریابی شبکه ای فروش محصول توسط مشتریان راضی از محصول است. بنیاد بازاریابی شبکه ای بر رضایت مشتری از محصول و تبلیغ دهانی و شفاهی محصول توسط مشتریان است. از همین رو محصولاتی که در بازاریابی شبکه ای به فروش می رسند باید کیفیت بالایی داشته باشند.اگر یک شرکت در بازاریابی شبکه ای موفق باشد به صورت نظری می تواند با استفاده از رضایت مشتریان، فروش بسیار بالایی را تجربه کند.

    عضوگیری و تصاعد

    بازاریابی شبکه ای

    در شرکت های بازاریابی شبکه ای هر بازاریاب اگر به دنبال درآمد بالا است باید فروشندگان دیگری را تحت عنوان زیرمجموعه به شبکه خود اضافه کند. در حالت نظری هر بازاریاب اگر دو نفر را به عنوان زیرمجموعه اضافه کند و هر کدام از زیر مجموعه های او نیز دو نفر را اضافه کنند او 4 نفر زیرشاخه رده دوم دارد. حالا اگر همین روند ادامه یابد او 8 نفر زیرشاخه رده سوم و 16 نفر زیرشاخه رده چهارم دارد. اگر زیرشاخه ها کماکان به عضوگیری ادامه دهند این مجموعه به صورت تصاعدی رشد می کند و اعضای زیادی به این مجموعه اضافه می شوند.

    تفاوت با شرکت های هرمی

    بازاریابی شبکه ای

    تجارت هرمی که در اغلب کشورهای جهان غیرقانونی اعلام شده است بدین صورت کار می کند که اعضا متعهد می شوند علاوه بر سرمایه گذاری در شرکت اعضای جدیدی را به عضویت در شرکت برسانند که آنها نیز سرمایه گذاری کنند. درشرکتهای هرمی چیزی خریده یا فروخته نمی شود و  تنها اعضا به دنبال جذب عضوهای جدید هستند. حال آنکه در شرکتهای بازاریابی شبکه ای هر بازاریاب در اولویت اول باید محصول خود را بفروشد و در اولویت بعدی به جذب بازاریاب های جدید اقدام کند.

    تفاوت بازاریابی شبکه ای با بازاریابی کلاسیک

    یکی از مشکلاتی که بازاریابی سنتی با آن دست به گریبان است مسئله عدم توجه مردم به تبلیغات و محصول جدید است. از هر ده محصول جدیدی که به بازار معرفی می شود فقط یکی به سودآوری می رسد. عموم افراد به تبلیغات محیطی  و پیرامونی اطراف خود توجهی ندارند و اکثر مردم نیز خرید خود را بر اساس توصیه های دوستان و آشنایانی که از آن محصول راضی بوده اند انجام می دهند. بازاریابی شبکه ای قصد دارد با بهره برداری حداکثری از بازاریابی دهانی، بدون استفاده از تبلیغات گسترده محصولات شرکت را به فروش برساند.

    روی دیگر سکه

    آنچه در بالا گفته شد اصلی ترین عامل موفقیت و توجه به بازاریابی شبکه ای از طرف شرکت ها بود. این ایده که مشتریان محصول شما خودشان به فروش محصول اقدام کنند و شما مجبور نباشید محصولات را با تبلیغات گسترده به فروش برسانید و ریسک بالایی را برای عدم موفقیت محصول جدید تجربه کنید باعث جذابیت بازاریابی شبکه ای شده است اما سکه بازاریابی شبکه تنها یک رو ندارد!

    مسئله اشباع و سهم بازار

    در بالا ذکر شد که با در نظر گرفتن مسئله تصاعد و رشد نمایی تعداد زیرشاخه های هر نفر می توان به سرعت تعداد زیادی مشتری و در واقع تعداد زیادی فروشنده جذب کرد اما در جهان واقعی این امر ممکن است؟ اگر تعداد زیرشاخه های هر نفر را 4 نفر در نظر بگیریم و نفر اول ده لایه زیرشاخه داشته باشد رقم باور نکردنی یک میلیون و  نفر می رسیم. آیا یک شرکت بازاریابی با حوزه محدود کاری و محصولات تخصصی می تواند یک میلیون بازاریاب داشته باشد؟ مسئله ای که در این مورد شرکت با آن روبه رو میشود مسئله اشباع بازار است. پس از مدتی بازاریاب های جدید که قصد دارند زیرشاخه بگیرند با افرادی روبه رو می شوند که یا قبلا عضو شده اند یا قبلا به آنها پیشنهاد داده شده و مورد توجه آنها قرار نگرفته. در این زمان جذب عضو جدید و فروشنده اضافی برای اعضای جدید ممکن نیست و مجموعه با اشباع و رکود مواجه می شود.

     در اکثر شرکت های بازاریابی برای اینکه افراد به عضویت ترغیب شوند به آنها گفته می شود که برای فروش محصول مشکلی نخواهند داشت و اکثر مردم راغب به خرید محصول شما هستند. این جمله در ظاهر مشکلی ندارد اما وقتی در نظر بگیرید با افزایش شمار فروشندگان، عرضه کنندگان زیادی قصد عرضه محصول را دارند دیگر کشش بازار به پایان می رسد و رغبتی برای خرید این محصولات وجود نخواهد داشت.

     قانون پایه ای عرضه و تقاضا در اقتصاد بیان می کند که با افزایش عرضه تقاضا کاهش می یابد، حال در این مدل با افزایش تعداد فروشندگان عرضه محصول زیادی می شود اما به این نکته اساسی در بازار توجه نشده است که هیچ محصولی نمی تواند تمام سهم بازار را به دست آورد. یک محصول هر چقدر هم که با کیفیت، پیشرفته و خلاقانه باشد باز هم سهم محدودی از بازار را می تواند دردست بگیرد. با در نظر گرفتن این نکته ساده و  توجه به اصل عرضه و تقاضا واضح است که بازار پس از مدتی به تعداد فراوان فروشندگان پاسخ مثبت نمی دهد و سرانجام جلوی رشد نمایی این هرم را می گیرد. اما وقتی رشد هرم متوقف شود چه اتفاقی رخ می دهد؟

    وقتی هرم فرو می ریزد

    بازاریابی شبکه ای

    وقتی هرم به حداکثر رشد خود برسد و تعداد بازاریاب ها از حد کشش بازار عبور کند تعداد زیادی بازاریاب تازه کار که قصد کسب درآمد دارند نمی توانند فروش خوبی داشته باشند، اما سرشاخه ها که از سهم فروش تعداد افراد زیادی از زیرشاخه های خود بهره می برند آسیبی نمی بینند. بدین ترتیب پس از مدتی سود زیادی عاید عامه فروشندگان نمی شود اما سرشاخه ها که تعداد آنها زیاد نیست سودهای کلانی می برند.

    حکم شرعی بازاریابی شبکه ای

    طبق نظر اتفاق علمای شیعه انجام بازاریابی و فروش و گرفتن پورسانت اشکالی ندارد اما اخذ پورسانت بابت فروشی که زیرمجموعه ها و زیرشاخه های شما انجام داده اند اشکال دارد. به بیان دیگر تنها بخشی از سود که بابت فروش کالا توسط خود شما دریافت می شود حلال است و باقی سود (ناشی از فروش توسط زیرمجموعه شما) محل اشکال است.

     نمونه فتوای مراجع عظام تقلید (حفظهم الله) نیز به ترتیب زیر است.

    آیت الله مکارم شیرازی

    تنها در صورتی که بازاریابی به صورت شبکه ای و زیر مجموعه ای نباشد و سود حاصله فقط به بازاریاب اول تعلق گیرد اشکالی ندارد و غیر آن اشکال دارد.

    مقام معظم رهبری

    اینگونه معامله وجه شرعی ندارد.

    آیت الله سیستانی

    اگر به صورت زنجیره ای و هرمی ادامه یابد محل اشکال است.

    بنا به فتوای جمهور فقهای شیعه کسب درآمد از محل فروشی که زیرمجموعه ها و بازاریاب های دیگر انجام می دهند شرعا جایز نیست و مصداق “اکل مال به باطل” است.

    هفت نکته مهم در مورد بازاریابی شبکه ای

    بازاریابی شبکه ای

    بازاریابی شبکه ای نه صرفاً یک تفریح است و نه قادر است شما را یک میلیاردر کند ولی می‌توان بعنوان یک شغل نیمه-وقت و تحت شرایط خاص تمام وقت روی آن حساب باز کرد.ولی عوامل موفقیت کسانی که در این رشته از بازاریابی به درجات خوب و درآمدهای بالا رسیده‌اند چیست؟ Vincent J. Kellsey که مؤسس شرکت معتبر Direct Selling Women’s Alliance در زمینه فروش مستقیم و بازاریابی شبکه ای است، رعایت 7 نکته زیر را برای بازاریابان شبکه ای لازم می داند.

    1- هوشمندانه انتخاب کنید

    در هنگام انتخاب شرکت مناسب برای همکاری توجه به 6 نکته ضروری است. اولین موضوع پایداری است. چه مدتی است که این شرکت در این تجارت در حال فعالیت است؟ دومین مسأله کیفیت خدمات و محصولاتی است که مشتریان به آن‌ها نیاز دارند. شماره سه برنامه بازاریابی و میزان عدالت رعایت شده در آن است. آیا شرکت مورد نظر به‌قدری منصف است که با بخشندگی سود را بین زیرمجموعه های خود تقسیم کند؟

    موضوع چهارم پس زمینه مدیرعامل شرکت است. تحقیق کنید که مدیرعامل کیست و فعالیت‌های او چقدر با فعالیت شرکت یکپارچگی دارد.

    موضوع مهم بعدی زمان بندی و نحوه مدیریت در شرکت است. خوب به فعالیت‌های شرکت نگاه کنید و مطمئن شوید که شرکت در حال توسعه است.

    موضوع ششم و نهایی پشتیبانی، آموزش و سیستم تجارت است. شما ممکن است شرکتی ایده آل را با مدیریت عالی، محصولاتی متفاوت و جذاب، یک سیستم پرداخت بخشنده و پرسود و با پایداری کامل انتخاب کنید ولی اگر تجارت موجود در شرکت تبدیل به یک سیستم نشده باشد همه چیز به زودی از بین خواهد رفت. این شرکت باید یک سیستم ایده‌آل برای آموزش داشته باشند تا فرایند رشد شرکت ادامه پیدا کند.

    2- موضوعاتی که تدریس می شود را تمرین کنید

    برای موفقیت در بازاریابی شبکه ای باید به مربیان خود گوش دهید و از آن ها یاد بگیرید. نحوه بوجود آمدن بازاریابی شبکه ای بر پایه تجربه کهنه کاران شرکت است.فعالیت‌هایی که مربی شما برای موفقیت انجام داده اند قابل تقلید هستند به شرطی که به آن ها گوش بدهید، یاد بگیریدشان و آن سیستم را دنبال کنید.

    3- سرگروه ها بسیار مهم هستند

    سرگروه های شما بسیار مهم هستند. چقدر از شما پشتیبانی می کنند؟ آیا با شما تماس می گیرند؟ آیا به اندازه ای که موفقیت خودشان برایشان ارزشمند است به موفقیت شما نیز ارزش قائل اند؟شما باید در هر زمانی از روز قادر به تماس با آنها و درخواست کمک باشید. میزان این پشتیبانی بسیار مهم است.

    4- رهبری زیرمجموعه خود را در دست بگیرید

    در بازاریابی شبکه ای اصطلاحی به معنای یتیم وجود دارد. این اصطلاح برای تازه واردهایی به کار برده می شود که به تازگی وارد سیستم شده اند ولی کسی که آن ها را وارد سیستم کرده، خود به قدری سرش شلوغ است که زمان لازم برای آموزش آن ها را ندارد.شما اگر شخص جدیدی را وارد سیستم کردید، حداقل باید 30 روز از او پشتیبانی کنید تا بتواند کار را به تنهایی ادامه دهد.باید قبل از این کار از خود بپرسید که آیا واقعاً دوست دارید چنین کاری کنید؟ آیا قادر به انجام این کار هستید؟

    5- از اینترنت استفاده کنید

    بسیاری از بازاریابان برای فروش محصولات خود از اینترنت استفاده می کنند. شما هم می توانید یک سایت شخصی راه بیاندازید و محصول مورد نظر را از طریق آن به فروش برسانید.در صورت بازاریابی اینترنتی مطمئن شوید که فعالیت های شما هرزنامه نخواهد شد. هرزنامه ها نه تنها منجر به فروش کمتر شما می شوند بلکه به فرایند برندسازی شرکت نیز لطمه می زنند.

    6- از تجارت خود مراقبت کنید

    فعالیت شما یک تجارت است و همه تاجران مراقب تجارت خود هستند. بحث های حسابداری را جدی بگیرید و حتماً از یک حسابدار و وکیل که تخصص هایی در زمینه بازاریابی شبکه ای دارند کمک بخواهید.

    7- کار روزانه خود را فعلاً تعطیل نکنید

    به هیچ وجه کار اصلی خود را تا وقتی که از میزان درآمد بازاریابی شبکه مطمئن نشده اید، ترک نکنید. مدتی را در شرکت سپری کنید و از کیفیت کاری آن ها مطلع شوید سپس اگر حقوقی مساوی یا بیشتر دریافت کردید، کار روزانه خود را ترک کنید.

    بازاریابی شبکه ای

    منبع:دانشکده مدیریت-بازاریابی

    نظر دهید

    شما به عنوان مهمان نظر ارسال میکنید.

    آخرین مطالب سایت