ویدئو مشروح
10 موزیک برتر در سایت مشروح
10 فیلم برتر در سایت مشروح
زندگینامه کامل محمدرضا گلزار بازیگر و سوپراستار سینمای ایران به همراه فیلمشناسی کامل و همچنین عکس های کودکی و قدیمی تا جدیدترین تصاویر “محمدرضا گلزار” را در مشروح تماشا کنید.
سحر دولتشاهی ، بازیگر زن سینما، تئاتر و تلویزیون ایران در شانزدهم مهر ماه پنجاه و هشت (1358/07/16) دیده به جهان گشود.
بیوگرافی ناتالی پورتمن
تصاویر روز

صنایع دستی چوبی ایران

  • نویسنده: ندا یدی
  • دوشنبه, 24 آبان 1395
  • صنایع دستی چوبی ایران

    خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران

    خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران است که از زمانهای قدیم در این مرزوبوم رواج داشته و به طور معمول در مناطقی از کشور که چوب در آنجا بیشتر یافت میشود رایج است زیرا ماده اولیه ی عمده ی آن چوب می باشد چوب های مورد استفاده در خراطی شامل گردو، نارون، توسکا، زبان گنجشک ، بید، چنار، چوب سفید، کهور گلابی، کیکم و …. می باشد و در دزفول نوعی چوب به نام جغ نیز مورد مصرف صنعتگران قرار می گیرد از دیگر مواد اولیه ی مصرفی در صنعت خراطی می توان سریشم ، لاک الکل ، و لاک سلولزی را نام برد.
    هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد در حال حاضر این دستگاه علاوه بر تغییر شکل ظاهریش ازدو بازوی فلزی تشکیل شده‌است که با قرار گرفتن ومحکم شدن حجم چوبی میان آنها، وبا چرخش چوب حول یک محور کار و با استفاده از میله‌های فلزی (مغار))هر کدام درایجاد فرو رفتگی یا خراشیدگی خاصی استفاده می‌شوند(بر حجم چوبی، شکل مورد نظر را ایجاد می‌نمایند.

    ابزار کار صنعتگران:

    شامل سوهان – چاقو – تیشه – مته ی دستی – چکش – گیره – سندان –اره – انبردست – چرخ سمباده و … است .
    در حال حاضر در کارگاه ها از دستگاه های خراطی برقی نیز استفاده می شود.

    محصولاتی که حاصل کار صنعتگران می باشد به صورت عصا، عصای تعلیمی ، می قلیان ،‌ چوب سیگار،‌ تنه ی قلیان ، وردنه و سایر اشیاء خراطی شده تجلی می نماید.

    مناطقی از کشور که در آن ها صنعت خراطی رواج دارد عبارت است از:

    1 – شهرستان ایرانشهر از توابع استان سیستان و بلوچستان که تعدادی کارگاه در آنجا وجود دارد و مواد اولیه ی مصرفی آن را چوب کهور که در بمپور به فراوانی یافت می شود ، تشکیل می دهد.
    2 – در استان آذربایجان غربی و مرکز عمده ی خراطی شهرهای ارومیه و بخش بوکان از توابع شهرستان مهاباد می باشد.
    3 – در استان کردستان ، شهرهای سنندج و بانه و سقز از مراکز خراطی محسوب می شود.
    4 – در کرمان هم تعدادی کارگاه خراطی دایراست مخصوصاً‌ عده یی از عشایر در این منطقه با وسایل ساده و ابتدایی مبادرت به تولید انواع کالاهای چوبی می نمایند.
    5 – در شهرستان دزفول از استان خوزستان تعدادی کارگاه خراطی دایر و مشغول بکار است و جوب مورد مصرف دست اندرکاران آن نوعی چوب به نام جغ است که در باغات اطراف یافت می شود.
    6 – در شهرستان رشت نیز تعدادی کارگاه خراطی چوب با استفاده از چرخ خراطی به تولید گلدان،‌ کاسه و دیگر انواع محصولات چوبی مبادرت می نمایند.
    7 – در شهرهای ساری – چالوس – و ساقی کلایه تعدادی کارگاه خصوصی به تولید انواع شمعدان، گلدان، شکلات خوری و زیر سیگاری مشغولند و ضمناً پایه میز و مبل و غیره را خراطی می کنند.
    8 – در نطنز و حومه هم حدود 10 کارگاه خراطی وجود دارد که تولیدات آن ها عمدتاً چوب میانه ی قلیان می باشد و چون دارای مصرف محلی نیست تماماً به تهران و قم به فروش می رسد و تنها در کارگاه این منطقه که هنوز به شیوه ی سنتی اداره می گردد با استفاده از چوب گردو و گلابی وسایلی از قبیل قندان و سایر ظروف مصرفی ساخته می‌شود.

    خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران

    مراحل تولید در کارگاههای خراطی به قرار ذیل می باشد:

    1 – انتخاب نوع چوب در ارتباط با کالای تولیدی
    2 – برش چوب به وسیله ی اره ی نواری و رنده به اندازه ی مورد نیاز شیئی که ساخت آن مورد نظر است.
    3 – بستن چوب بریده شده به دستگاه خراطی و گرد کردن آن و یا اصطلاحاً به صورت نیمه کاره درآوردن آن.
    4 – در این مرحله چنانچه تولید کالائی توخالی مورد نظر باشد، کار نیمه کاره را به وسیله سه نظام به دستگاه خراطی بسته و توی آنرا خالی می کنند.
    5 – مرحله پنجم تکمیل کار نیمه کاره و پرداخت قسمت خارجی آن توسط سمباده می باشد و بعد از آن محصول را کیلرکاری نموده و به بازار عرضه می کنند.
    منابع تأمین چوب در کارگاههای خراطی بیشتر باغهای اطراف شهرها و یا جنگل می باشد.
    در استان گیلان بیشتر کارهای تولیدی شامل انواع شکلات خوری، گلدان، قندان ، آجیل خوری ، عصا و …. می باشد.
    تولیدات ارومیه بیشتر زاویه دار می باشد و اقسام شکلات خوری ، پایه آباژور و رحل قرآن و … را شامل می شود. دزفول کارهایش شبیه گیلان است و چیزهای دیگری مثل قلیان ، سرقلیان و مشابه آن تولید میشود. تولیدات کردستان نیز نقریباً شبیه ارومیه می باشد.
    خراطی شیوه‌ای از تولید محصولات چوبی است که طی آن و توسط ابزار و وسایل مختلف و عمدتاً به وسیلهٔ دستگاه خراطی اشیایی نظیر قلیان، گهواره، پایهٔ آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می‌شود. خراطی ساختن اشیا از چوب است که سابقه‌ای بسیار طولانی دارد. بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوهٔ خراطی تهیه شده‌است.شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.


    صنایع دستی چوبی
    حجم‌های چوبی سنتی (پیکرتراشی)
    ارسی سازی
    بامبوبافی
    ترکه‌بافی (ارغوان‌بافی، مرواربافی، چم‌بافی)
    چیقبافی
    حصیربافی (بوریابافی)
    خاتم‌کاری
    خراطی
    ساخت سازهای چوبی سنتی
    سوخت روی چوب
    قواره‌بری
    کپوبافی
    کنده‌کاری روی چوب
    گره‌چینی
    محرق چوب
    مشبک‌کاری
    معرق چوب
    معرق منبت
    منبت چوب
    نازک‌کاری
    نقاشی روی چوب


    با 21 مورد از صنایع دستی چوبی ایران آشنا شوید

    با 21 مورد از صنایع دستی چوبی ایران آشنا شوید

    احجام چوبی سنتی ( پیکر تراشی ) :
    ساختن تندیس و حجم های تزئینی و مجسمه های زیبا از چوب می باشد .

    ارسی سازی :
    ساختن نوعی پنجره چوبی با شیشه های کوچک رنگی در اندازه ها و شکل های گوناگون را ارسی سازی می گویند .

    بامبو بافی :
    تهیه اشیاء و وسایل زندگی از چوب بامبو .

    ترکه بافی ( ارغوان بافی ، مروار بافی ، چم بافی ) :
    بافتن مصنوعاتی مانند سبد ، زنبیل و مانند آن از شاخه ها یا ساقه های باریک درخت که با توجه به شاخه استفاده شده در مناطق گوناگون به نام های مختلف نامیده می شود .

    چیق بافی :
    بافت پرده ای از نی ، ترکه و ساقه های باریک چوب که به مصرف دیواره های چادر عشایر می رسد .

    حصیر بافی ( بوریا بافی ، بادبزن بمپور ) :
    بافت رشته های حاصله از الیاف سلولزی ( گیاهی ) مانند نی ، جگن ، برگ درخت خرما و ... به کمک دست و ابزار ساده دستی که طی آن محصولات مختلفی نظیر زیرانداز ، سفره حصیری ، انواع سبد ، ظروف و ... تولید و عرضه می گردد . گاهی در حین بافت علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده هم برای ایجاد نقوش و طرح های سنتی استفاده می گردد .

    خاتم کاری :
    خاتم هنر آراستن سطح اشیاء با مثلث های کوچکی است که طرحهای گوناگون آن همواره به صورت اشکال منظم هندسی بوده است . این شکل های هندسی را با قرار دادن مثلث هایی کوچک در کنار هم نقشبندی می کنند . می توان گفت کار خاتم نقشه های هندسی تشکیل شده از مثلثهای متساوی الاضلاع است که از عاج ، استخوان ، چوب و مفتول برنج ساخته شده و معمولا به ضخامت دو میلیمتر در سطح اشیاء چسبانده می شوند .

    خراطی :
    ساخت اشیاء تزئینی مدور و استوانه ای شکل چوبی را خراطی می گویند .

    ساز های سنتی :
    ساخت انواع ساز های سنتی زهی ، بادی و ضربی منجمله سه تار ، تار ، سنتور ، دوتار ، دف نی ، کمانچه ، دهل ، رباب و ... از چوب که برای تکمیل آن از سیم های فلزی و گاه استخوان شتر و پوست حیوانات بهره گیرند .

    سوخت روی چوب :
    سوزاندن سطح چوب با استفاده از قالب های مختلفی از جنس فولاد یا برنج که دارای نقوش سنتی هستند برای تغییر دادن رنگ و ایجاد نقش در چوب بکار گرفته می شود .

    قواره بری :
    مراحل ساخت و اجرای این هنر شبیه هنر گره چینی می باشد با این تفاوت که در اینجا هدف اجرای طرح های منحنی و دوار می باشد . نقش اصلی در این هنر طرح اسلیمی است علاوه بر اسلیمی ها طرح های پیچشی و ابتکاری دیگری نیز ایجاد می شود که مهم ترین آن نقش بته جقه می باشد .

    کپو بافی :
    از پیچش ساقه های مرکزی و جوان نخل خرما بدور ساقه های کرتک که با نقش اندازی کامواهای الوان بر زیبایی آن افزوده می شود .

    کنده کاری روی چوب :
    کنده کاری روی چوب عبارت است از فرم دادن انواع چوب ها جهت ایجاد نقش های برجسته بر روی آن و تهیه ظروف و اشیا دیگر .

    گره چینی :
    در هنر گره چینی به وسیله زوارهای چوبی ، گره های هندسی بوجود آمده و با استفاده از رنگ های مختلف چوب ، پنجره ، قاب ، تابلو ، پاراوان ، رویه میز و ... اشیای کاربردی و زیبایی تولید می نمایند .

    محرق چوب :
    سوزاندن سطح ساقه گندم و برنج و تیغ های ظریف برای تغییر رنگ و ایجاد نقش جهت تهیه انواع محصولات را محرق چوب می گویند .

    مشبک کاری :
    مشبک به معنی شبکه شبکه یا سوراخ سوراخ است . طرحهای مختلف گره انواع اسلیمی و بته جقه و ... طرحهای مورد استفاده در مشبک است . در این هنر طرح مورد نظر بر روی چوب مشبک کاری شده و قسمت های منفی طرح در آورده می شود . معمولا طرح باقیمانده را نیز منبت کاری می نمایند تا طرح بُعد پیدا کرده و زیبا تر شود .

    معرق چوب :
    در این هنر با استفاده از انواع چوب درختان در رنگهای مختلف و بریدن آن به قطعات مورد نظر و گاه استفاده از استخوان شتر ، صدف ، مس ، برنج و پهلوی هم نشاندن این قطعات ، تابلو های زیبایی پدید می آورند . کار در پایان پلی استر و پولیش خورده تا براق گردد .

    معرق منبت :
    در این هنر از تلفیق هنر منبت و معرق و اتصال این دو به یکدیگر ، تابلو های سه بعدی بوجود می آورند ، معرق نیمه برجسته و تمام برجسته از این نوع هنر می باشند .

    منبت چوب :
    منبت هنر کنده کاری و حکاکی روی چوب بر اساس نقشه ای دقیق با ابزاری مانند انواع مغار ها و اسکنه ها می باشد .

    نازک کاری :
    هنر تولید اشیاء چوبی با استفاده از در کنار هم قرار دادن قطعات ریز چوب در این هنر ، چوب بر اساس طرح و نقش مورد نظر ، روکش می شود . با این تکنیک انواع تولیدات بسیار ظریف و با دقت تولید می گردد .

    نقاشی روی چوب :
    هنر نقش اندازی بر روی چوب ، با استفاده از طرحهای سنتی و رنگهای متنوع را نقاشی روی چوب می نامند .

    منابع : سیری در ایران - آکاایران - ویکی پدیا - شوال

    نظر دهید

    شما به عنوان مهمان نظر ارسال میکنید.

    آخرین مطالب سایت

    مطالب جذاب - هنرمندان

    مطالب جذاب - بیوگرافی