ویدئو مشروح
آموزش مسائل جنسی
نامزدی، عقد و بعد از ازدواج

رفتار صحیح با سالمندان

  • نویسنده: ندا یدی
  • شنبه, 22 آبان 1395
  • رفتار صحیح با سالمندان

    زندگی والدین سالخورده با فرزندان

    معمولا خانم های تنها، مطلقه، بیوه یا مجرد پدر یا مادر را پیش خود می آورند و با آنها زندگی می کنند. در این حالت آنها بی آنکه کم و بیش توجه داشته باشند، کمتر احساس تنهایی می کنند. مشکل معمولا زمانی رخ می دهد که این خانم ها به مشکلات جسمی و روحی که ممکن است در آینده به وجود آید و مسئولیتی که در قبال آنها دارند چندان توجهی نمی کنند.

    همچنین بسیاری از فرزندان ترجیح می دهند والدینشان با آنها زندگی کنند زیرا از اینکه پدر یا مادر را به خانه سالمندان بسپارند احساس گناه می کنند و تصور خوبی از این مراکز ندارند. در برخی موارد هم عدم توانایی مالی باعث می شود که والدین را پیش خود نگه دارند. در این صورت صرف هزینه های زندگی و نگهداری از آنها بسیار کمتر از خانه های سالمندان می شود. اما باید گفت که حضور پدربزرگ یا مادربزرگ در شرایطی که فرزندشان همسر و بچه دارد کمی مشکل می شود و گاه کشمکش های غیر قابل تحمل و جر و بحث بین آنها شکل می گیرد. متاسفانه در برخی خانواده ها، رابطه زن و شوهر به خاطر نگهداری از پدر و مادر دچار مشکل شده و یا اینکه خود فرزند به خاطر تحمل همه مشکلات پس از مدتی بیمار و ناتوان می شود.

    اگر تصمیم می گیریم که یکی از والدین با ما زندگی کند، باید توجه داشته باشیم که همه چیز مسلم و قطعی نیست. بهتر است در ابتدا شرایط زندگی و رفتارهای هر یک از اعضای خانواده را برای او توضیح دهیم تا بعدا دچار مشکل نشویم و احساس نکنیم که در دام افتاده ایم. زیرا در غیر این صورت ممکن است که متاسفانه از کسی که واقعا دوستش داریم، متنفر شویم.


    چگونه بايد با افراد سالمند رفتار کرد؟

    چگونه بايد با افراد سالمند رفتار کرد

    همه ي اين موارد نشان مي‌‌دهند که ما به عنوان فرزندان يا نوه‌‌ها و حتي به عنوان اطرافيان افراد سالمند لازم است به آنها در بدست آوردن روحيه بهتر کمک کنيم.اما چگونه؟ در اين مقاله مي‌‌خواهيم برخي از اين راه کار‌‌ها را با شما در ميان بگذاريم.

    سالمند، کودک نيست

    متاسفانه برخي از ما با سالمندان مانند کودکان رفتار مي‌‌کنيم. به آنها امرو نهي مي‌‌کنيم و فراموش کرده‌ايم که سالمند ناتواني که با او طرف هستيم شان و مرتبه خاصي دارد که در رفتار با آنها بايد مراقب به خطر نيفتادن آن شان و مرتبه باشيم. در بسياري موارد وقتي صحبت از مراقبت و نگهداري از پدر و مادر سالمندمان به ميان مي‌آيد، گمان مي‌کنيم چون آنها را دوست داريم، اين مراقبت بسيار ساده است.

    براي همين با يک نگرش سنتي با آنها که پا به سن گذاشته‌اند، رفتار مي‌کنيم؛ رفتارهايي که گاهي مناسب سن والدين سالمندمان (چه سالم و چه بيمار يا معلول) نيست. گاهي اوقات ما سعي داريم همان‌طور که از فرزندمان مراقبت مي‌کنيم، با آنها برخورد کنيم و فراموش مي‌کنيم که ما هرگز نمي‌توانيم والد پدر و مادر خود باشيم و مراقبت از آنها مهارت‌هاي خاصي نياز دارد.

    نکته مهم اين است که اين مهارت‌ها که بايد در تک‌تک رفتارهاي ما نمود داشته باشد، آموختني هستند اما بيشترمان اين مهارت‌ها را بلد نيستيم و صرفا با مهر و محبت هم نمي‌توان اين مهارت‌ها را در خود ساخت. شايد اگر به طريقي ياد مي‌گرفتيم که چه‌طور با فرد سالمند خانواده رفتار کنيم، اين همه گلايه و نارضايتي در خانواده‌مان به وجود نمي‌آمد.

    پيشنهاد بدهيد نه دستور

    اگر مي‌‌خواهيد به سالمندان براي شرکت در کلاس‌‌ها يا دوره‌‌ها، يا وقت گذراندن با همسالان خود، توصيه‌‌هايي داشته باشيد اين توصيه‌‌ها حتما بايد به شکل پيشنهاد به آنها داده شود نه به شکل دستور. آزادي عمل را از آنها نگيريد و فقط آنها را تشويق و ترغيب کنيد تا برنامه‌ريزي‌‌هاي جديدي براي خود داشته باشند. تجربه نشان مي‌‌دهد که دستور دادن و حکم صادر کردن براي سالمندان، آنها را افسرده و نااميد خواهد کرد و حتي باعث خواهد شد که مقاومت کرده و حالت دفاعي به خود بگيرند و بخواهند جايگاه قبلي خود را به رخ شما کشيده يا دوباره بدان برگردند. در حالي که توان آن را هم ندارند و سرانجام نااميدتر و افسرده شوند.

    انتقال حس مفيد بودن

    انتقال حس مفيد بودن

    دوره سالمندي هم مانند هر دوره ديگري در زندگي خصوصيات و دغدغه‌هاي مربوط به خود را دارد به طور خلاصه، شايد بتوان تنها يک نکته مهم را در مورد رفتار با سالمندان اشاره کرد. آن نکته مهم اين است که ما بايد همواره در ذهن خود يادآوري کنيم که اين سالمند (پدر، مادر يا هر عضو ديگر خانواده) به دليل ضعف قواي جسماني و آسيب‌پذيري در برابر بيماري‌ها به شدت نگران و مضطرب است که مبادا سلامت او به مخاطره بيفتد. از سوي ديگر و علاوه بر اين نگراني، به خاطر تغيير شرايط زندگي و کم‌مشغله‌‌تر شدن

    نسبت به گذشته‌ها، اين افراد تا حدي دچار کاهش اعتماد به نفس مي‌شوند. بنابراين همواره در تلاش‌اند و با اين درگيري ذهني مي‌کوشند که به خود و اطرافيان بگويند هنوز هم مانند گذشته فرد موثري هستند. حالا اگر ما خودمان به اشکال مختلف، به فرد سالمند کمک کنيم که از نظر ذهني، آسودگي اينکه هنوز جايگاه قبلي، يعني موثر و مفيد بودن را دارد؛ در نتيجه از اضطراب سالمند کم شده،

    جايگاه خود را در مخاطره نمي‌بيند و دچار کاهش اعتماد به نفس نمي‌شود. همان‌طور که شما و ديگر کساني که در خانواده‌شان فرد سالمندي را دارند، به وضوح مشاهد مي‌کنيد وقتي به هر دليلي جايگاه قبلي والدين شما که در دوران طولاني بزرگسالي آن را به سختي تثبيت کرده بودند، در معرض آسيب قرار مي‌گيرد،

    فرد سالمند به دنبال به دست آوردن آن جايگاه قبلي، ممکن است به حوزه‌هايي وارد شود که شايد براي شما و يا بعضي از افراد خانواده ورود به اين حوزه نوعي دخالت تعبير شود و يا تا حدي هضم سخت باشد؛ مثلا مادر شما چنين قصدي ندارد که در امور تربيت فرزند شما و يا روابط خانوادگي‌تان دخالت کند، بلکه فقط مي‌خواهد نشان دهد که هنوز هم مثل گذشته فردي مفيد و توانمند است

    که ديگران مي‌توانند به او رجوع کرده و در حوزه‌هاي مختلف از او نظر بخواهند. اگر هر کدام از ما برحسب علاقه، توان و تخصص سالمندمان، جايگاهش را به او تقديم کنيم و با رفتارمان به او نشان دهيم که هرگز از نظر ما به فردي سربار و غير موثر تبديل نشده است، بسياري از مسايل و مشکلات‌مان حل خواهد شد.

    اکثر سالمندان توانمندي‌‌هاي خاصي دارند. اگر به آنها اين فرصت و موقعيت را بدهيم که توانايي خود را به نوجوانان و کودکان محله يا فاميل بياموزند، احساس مفيد بودن آنها را افزايش داده‌ايم. يا اگر مثلا مي‌‌توانند به کودک ما ديکته بگويند يا در حساب ساده به آنها کمک کنند خوب است که از آنها کمک بگيريم.

     

    کدام فرزندان؟

    آيا فرزندي که از والدين خود محبت دريافت نکرده، مي‌‌تواند در سالمندي به آنها رسيدگي و محبت کند ؟ خوب يا بد، تحقيقات نشان داده‌اند که شيوه رفتار با والدين در سن پيري و ارتباط فرزندان با آنها تا حد زيادي به شرايط خانوادگي سال‌‌هاي قبل و حتي تا دوران کودکي برمي‌گردد. در مواردي که فرزندان هميشه از محبت پدر و مادر برخوردار بوده‌اند و احساس خلا عاطفي نمي‌کنند، خود را مديون آنها دانسته و با مهرباني و احساس قدرشناسي سعي مي‌‌کنند تا هر کاري که از دست‌شان بر مي‌‌آيد، براي آنها انجام دهند.

    اما در خانواده‌‌هايي که فرزندان هميشه از بدرفتاري‌‌هاي جسمي و روحي رنج برده‌اند و در جو خانه فقط تنبيه، سرزنش، ناراحتي و بي‌توجهي حاکم بوده است، وابستگي عاطفي چندان قوي با والدين ندارند و يا اينکه خيلي کم به آنها ابراز محبت مي‌‌کنند.به عبارت بهتر، آنها نمي‌توانند عشق و علاقه‌اي را که دريافت نکرده‌اند، تقديم کنند و در واقع قادر به انجام آن نيستند، چون هيچ‌وقت، چيزي در اين زمينه ياد نگرفته‌اند. اين گروه از فرزندان، از طرف ديگر از نوعي فشار اجتماعي شديد نيز رنج مي‌‌برند که بايد والدين را دوست داشت

    و به کارهاي آنها رسيدگي کرد، صرف نظر از اينکه نوع رفتار آنها چگونه بوده است. اين فشار اجتماعي يک نوع احساس گناه را در آنها به وجود مي‌‌آورد و اين حس را منتقل مي‌‌کند که: حالا که آنها پير شده‌اند و گذشته‌‌ها گذشته، تو مي‌‌تواني ناراحتي‌‌ها را فراموش کني و آنها را ببخشي و از آنها مراقبت کني. اما متاسفانه چنين فرزنداني قادر به اين کار نيستند. ايکاش ما از جواني بتوانيم با محبت به اطرافيان و خصوصا فرزندانمان و ايجاد حس احترام به بزرگترها، شرايط بهتري را براي سالخوردگي خود آماده کنيم.

     

    مشاوره

    اگر سالمند مورد نظر شما، حتي بعد از اين که شيوه کلامي و رفتاري شما تغيير کرد باز هم افسرده باقي ماند لازم است او را نزد مشاور ببريد. شايد حرف‌‌هايي هست که او نتواند به شما بگويد و يا کمکي لازم دارد که انجام آن از عهده متخصص برآيد نه شما. بنابراين بستري فراهم کنيد که بتواند با يک متخصص صحبت کند و مسائل‌اش را حل کند.به هر حال افسردگي براي سالمند، خطرات و مسائل خود را در پي خواهد داشت.


    در مکتب اسلام، سالخوردگان و سالمندان از موقعیت و جایگاه ویژه اى برخوردارندچنانکه در روایات ما آمده است:

    1) در مورد ارزش معنوى ـ اجتماعى آنان :
    رسول خدا(صلی الله علیه و آله) مى فرماید: «وجود پیران سالخورده باعث برکت و افزایش رحمت و نعمتهاى الهى است.»(نهج الفصاحه،ص222،کلمه ی 1110)

    2) در مورد چگونگی رفتار با آنان:
    الف : پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «إنَّ مِن إجلالِی تَوقِیرَ الشَّیخِ مِن اُمَّتی؛ احترام به سالخورده امّت من، احترام نهادن به من است.»(منتخب میزان الحکمه)
    ب: در جایی دیگر می فرمایند(صلی الله علیه و آله): «إنَّ مِن تَعظیمِ جَلالِ‏اللّه عز و جل کَرامَةَ ذی الشَّیبهِ ، وحامِلِ القُرآنِ ، والإمامِ العادِلِ ؛ احترام نـهادن بـه ریـش سـفید و قـرآن دان و پیشواى دادگر ، بزرگداشت جلال و شکوه خداوند عز و جل است.»(منتخب میزان الحکمة،ح 384)
    ج: حضرت می فرمایند(صلی الله علیه و آله): «من اجلال الله اجلال ذى شیبه المسلم؛ بزرگداشت و گرامیداشت سالخورده مسلمان، بزرگداشت خداست»(کافی،ج2،ص165)
    د: امام صادق (علیه‏السلام) می فرمایند : «َظِّمُوا کِبارَکُم وصِلُوا أرحامَکُم؛ بزرگسالان خود را احترام کنید و صله ارحام به جاى آورید .»(الکافی،ج2، ص165)

    3) جایگاه کسی که به سالمندان احترام نمی گذارد:
    امام صادق علیه‏السلام: «لیسَ مِنّا مَن لَم یُوَقِّرْ کبیرَنا ویَرحَمْ صَغِیرَنا ؛ از ما نیست کسى که به بزرگسالان ما حرمت ننهد و با خردسالانمان مهربان نباشد .» (میزان الحکمة،ج2،ص106،ح10084)

    4) حقوق سالمندان:

    از امام سجاد(علیه السلام) روایت شده که فرمود: «و اما حق الکبیر فان حقه توقیر سنه و اجلال اسلامه اذا کان من اهل الفضل فى الاسلام بتقدیمه فیه و ترک مقابلته عندالخصام و لاتسبقه الى طریق و لاتومه فى طریق و لا تستجهله و ان جهل علیک تحملت و اکرمته بحق اسلامه مع سنه فانما حق السن بقدر الاسلام و لاقوه الا بالله.» (رساله حقوق امام سجاد(علیه السلام)، حق شماره43)

    هیچ کس را جز او نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید اگر هردو یا یکی (از آنها به پیری برسند که موجب رنج و زحمت باشند) زنهار کلمه ای که رنجیده خاطر شوند مگو و کمترین آزار به آنان مرسان و با ایشان با احترام و بزرگوارانه سخن بگو

    ترجمه :
    1. حق سالخورده این است که حرمت پیریش را بدارى.
    2. اگر سوابق فضیلت در اسلام دارد؛ تجلیلش کنى.
    3. او را مقدم بدارى.
    4. در اختلافات( خصمانه) با او روبرو نشوى.
    5. در راه رفتن؛ بر او سبقت نگیرى.پیشاپیش او راه نروى .
    6. نادانش نشمارى .
    7. اگر رفتار جاهلانه اى کرد تحمل کنى .
    8. به مقتضاى سوابق مسلمانى و سالمندى احترامش کنى که حق سن و سال نیز چون حق اسلام است.
    5) پاداش اخروی کسی که حقوق سالخوردگان را مراعات می کند:
    قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): «مَنْ عَرَفَ فَضْلَ شَیْخٍ کَبِیرٍ فَوَقَّرَهُ لِسِنِّهِ آمَنَهُ اللَّهُ مِنْ فَزَعِ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ قَالَ مِنْ تَعْظِیمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِجْلَالُ ذِی الشَّیْبَةِ الْمُؤْمِنِ ؛ کسی که فضیلت سالخوردگان و پیران را در یابد و به خاطر سِنش او را احترام کند؛ خداوند او را از عذاب روز قیامت در امان می دارد و …» (بحارالأنوار، ج72 ، ص137 ، بابِ رحم الصغیر و توقیر الکبیر)

    با توجه به آیاتی از قرآن کریم، که توصیه ی فراوان بر احترام گذاشتن به والدین می کند، می توان این نتیجه را گرفت که رعایت حقوق و احترام نهادن به والدینی(هم چنین پدر بزرگ و مادر بزرگ) که سالخورده می باشند؛ باید به صورت مضاعف، مورد توجه واقع شود. و در واقع، و از دو حیث احترام آنان بر ما واجب است؛ یک: به خاطر حق پدر و مادری ، و دو: به خاطر سن و سال.
    از جمله ی آن ، این آیه ی کریمه می باشد، که می فرماید: « … که هیچ کس را جز او نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید اگر هر دو یا یکی (از آنها به پیری برسند که موجب رنج و زحمت باشند) زنهار کلمه ای که رنجیده خاطر شوند مگو و کمترین آزار به آنان مرسان و با ایشان با احترام و بزرگوارانه سخن بگو» (اسراء : 23)

    منابع : باشگاه خبرنگاران جوان - مجله دلگرم - نیک صالحی

    نظر دهید

    شما به عنوان مهمان نظر ارسال میکنید.

    مطالب جذاب - دانستنیهای جنسی

    مطالب جذاب - دوران سالمندی

    مطالب جذاب - دانستنیهای قبل از ازدواج